Het voorkomen van enkelblessures

Enkelbrace

Zorgt een brace om je enkel ervoor dat je spieren verslappen? Het is een veel gestelde vraag van korfballers. Naast andere vragen over enkelbraces, zoals: • Is een brace niet slechter dan tape? • Wordt een brace vergoed door de zorgverzekeraar? • Hoelang moet je een brace gebruiken? In dit artikel beantwoordt de medische commissie de belangrijkste vragen over enkelblessures en het gebruik van braces.

Enkelverzwikking

De enkel is het meest getroffen lichaamsdeel tijdens of door korfbal. Van de naar schatting 18.000 acute korfballetsels per jaar betreft circa 30 procent een acuut enkelletsel. Het gaat dan meestal om een verzwikking of verstuiking (distorsie). De helft van het acute enkelletsel in het korfbal wordt medisch behandeld, waarvan jaarlijks zo’n driehonderd gevallen op de Spoedeisende Hulp van een ziekenhuis komen. De rest wordt opgevangen en behandeld door huisartsen en fysiotherapeuten.

Bij een enkelverzwikking zijn de enkelbanden aan de buitenzijde van de enkel verrekt of, gedeeltelijk dan wel geheel, gescheurd. In een klein percentage van de gevallen treedt er meer schade op, bijvoorbeeld ook binnenin de enkel of aan het gewrichtskraakbeen. Na een eerste enkelbandletsel is de kans op herhaling binnen een jaar maar liefst 30 procent. Vaak blijft dit een zwakke plek. Dit vraagt dus om effectieve preventie om enkelletsel te voorkomen.

Behandeling in het verleden

De behandeling van een forse enkelverstuiking bestond tot 1975 meestal uit gipsverband. Daarna kwam de periode waarbij de enkelbanden vaak operatief gehecht werden. In 1982 vond de doorbraak plaats van de enkeltape. Chirurg Van den Hoogenband promoveerde toen op een proefschrift waarbij hij verschillende behandelmethoden met elkaar vergeleek. Een van de behandelmethoden betrof de zogenaamde Coumansbandage. Dit was een tapeconstructie die op een ingenieuze manier werd aangelegd, zodat de enkel na een acute verzwikking enerzijds goed kon rusten/herstellen, maar anderzijds lichtelijk kon bewegen. Inmiddels wordt tape ook in preventieve zin steeds meer toegepast.

Heeft het gebruik van tape ook nadelen?

Het gebruik van enkeltape kan ook nadelen met zich meebrengen, zoals een huidovergevoeligheid voor de kleefstof, het is lastig om aan te leggen en lastig om eraf te halen. Het steeds aanbrengen van de tape bij het sporten is ook prijzig. Er ontstond daarom al snel de behoefte aan een handige variant, zowel bij de behandeling als bij de preventie van enkelletsel. Hierdoor ontstonden de zogenaamde enkelbraces. Eerst waren dit enkelkousen met een veterverband, later met klittenbandbevestiging.

Verzwakking van spieren?

Wetenschappelijk onderzoek heeft ondertussen ruimschoots aangetoond dat zowel enkeltaping als enkelbracing vooral de ongewenste kantelbeweging naar buiten goed remt. Het effect van een enkelbrace is vergelijkbaar met het effect van een enkeltape. Het misverstand dat een enkelbrace (of tape) de enkelspieren zou verzwakken, kan met een simpel rekensommetje worden ontzenuwd. De doorsnee korfballer in Nederland is drie tot vier uur per week sportief actief. Tijdens deze sportbeoefening werkt de brace als hulpmiddel voor de enkelbanden ter voorkoming van nieuw enkelletsel. Daarmee is niet gezegd dat de enkelspieren op dat moment helemaal buiten werking gesteld worden. Maar de rest van de week (buiten sport om) worden de enkelspieren genoeg geprikkeld (168 uur minus slaapuren, minus 4 uur sport, minus rustig zitten is ruim voldoende) om niet te verzwakken.

Enkelspieroefeningen

Een goede bracefabrikant beveelt zijn hulpmiddel niet aan zonder te wijzen op het grote belang en toegevoegde waarde van spiertraining. Na enkelbandletsel is het belangrijk dat de sporter de enkelspieren versterkt en de coördinatie van de enkel verbetert. Om de grote krachten op het enkelgewricht te kunnen 'dempen' is een brace een handig en simpel aan te leggen hulpmiddel. Uiteraard is hiermee niet ieder nieuw letsel te voorkomen. Dempen betekent niet dat honderd procent alle krachten kunnen worden weggenomen, maar gelukkig wel de meeste.

Kosten?

Een brace kan meerdere malen gedragen en gewassen worden, maar slijt natuurlijk door gebruik. Een gemiddelde brace gaat, afhankelijk van de mate van gebruik, één tot anderhalf jaar mee. De aanschafkosten variëren van 45 tot 85 euro per stuk, maar de beste braces zijn relatief duurder. Heb je een aanvullende verzekering bij Zilveren Kruis via het KNKV, dan krijg je een extra ruime vergoeding voor een enkelbrace. Meer informatie vind je op www.zk.nl/knkv.

Hoe lang moet iemand een enkelbrace dragen?

Hiervoor zijn enkele richtlijnen te geven. Vanzelfsprekend is de mate van speling op de enkelbanden van belang, in combinatie met de enkelspieren, die de speling actief zouden moeten kunnen opvangen. Korfbal met zijn vele sprongduels en draaiacties, geeft altijd een verhoogd risico op een nieuw enkelletsel. Als sporters zogenaamde 'zwakke enkels' hebben en houden, en daarbij een risicovolle sport als korfbal beoefenen, dan is bescherming van de betreffende enkel(s) een must voor de rest van je sportieve leven. Dan hoort een enkelbrace net zo goed bij de sportuitrusting als schoenen en sportkleren. Dit lijkt op het eerste oog vervelend, lastig en duur, maar het voorkomt een hoop vervelende klachten en sport- plus arbeidsverzuim.

Prof. dr. Frank Backx, sportarts, Voorzitter Medische Commissie KNKV

‘Zilveren Kruis is de grootste collectieve verzekeraar van Nederland. Jaarlijks doet de KNKV haar leden een aanbod met collectiviteitsvoordeel namens Zilveren Kruis voor de Nationale Sportpolis. Zilveren Kruis staat haar verzekerden met Raad en Daad bij’